Bitcoin neden ortaya çıktı bunu öğreneceğiz öncelikle Para’nın tarihine, ne işe yaradığına, nasıl kullanıldığına neden olması gerektiğine bakalım. Para ilk kez Lidya Uygarlığında (şuan ki Manisa Salihli ) kullanılmıştır. M.Ö 700 de Lidya Kralı Alyattes in emriyle basılan ilk para takası ortadan kaldırdı. İlk paralar yanları yassı ve oval ve birbirlerine eşit şekilde basılmıştır, ilk paralar darp yöntemiyle basılmıştır. Bugünkü darphanenin ismi de buradan gelmektedir. Tarihin ilk büyük darphanesi Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’da kurulmuştur. Antik Yunanlılar Perslere karşı kazanılan zafere itafen dünyanın ilk hatıra parasını bastı. M.Ö 200-100 yılları arasında Çinliler deri para kullandı. Günümüzde madeni paralardan daha değerli olan kağıt paralar tarihte ilk kez senet olarak ortaya çıktı. Zamanla bu senetler kağıt paraya dönüştü ve kağıt para ilk kez Çin’de Milattan Sonra ortaya çıktı. Çinliler bu kağıt paraları yüzyıllar boyunca kullandı.
Günümüzdeki kağıt para Avrupa da kullanımı ise ilk kez 1660 yılında İsveç’te oldu. 1668 yılında kurulan İsveç Ulusal Bankası Dünyanın en eski merkez bankasıdır. Bir kaç yıl sonra kağıt para tüm Avrupa’ya yayıldı. 1690 yılında Amerika’da ilk kağıt para basıldı. Bu tarihten günümüze kadar kullanılan güçlü ülke paraları ortaya çıktı. Kağıt paralar insanlar tarafından kopyalanıyor ve sahtesi üretilebiliyordu. Devletler kopyalanmaması için değişik özellikler eklediler ve başarılıda oldular diyebiliriz.
Paranın bazı önemli özelliklerini yazalım; ulaşılabilir olacak, bölünebilir olacak ve herkes tarafından kabul edilecek. Bu kapsamda Nazi kamplarında tane sigara para olarak kullanılmıştır.
Şimdi bütün bunların Bitcoin’le ne alakası var? Paraya baktığımızda sürekli bir ihtiyaçtan ortaya çıkıyor ve insanların hayatını kolaylaştırıyor. Değiş tokuş işini basite indiriyor. Bitcoin’de bu aşamada 3 Ocak 2009’da hayata geçmiştir. Bitcoin ağı Manifestonun yazarı Satoshi Nakamoto‘dur Fakat muhtemelen gerçek ismi değildir. Maksimum bitcoin sayısı 21 milyonla sınırlıdır. İlk bitcoin ile alışveriş 22 Mayıs 2010 tarihinde 10.000 Bitcoin karşılığında pizza alımı ile gerçekleşti. Satoshi nedir peki? En net biçimiyle 100 milyon satoshi eşittir 1 bitcoin. Yani bölünebilir ve ulaşılabilir olmalı dediğimiz para vasıflarını burada sağlıyor. Bitcoin internetin olduğu her yerde kullanılabiliyor. Bölünebiliyor yani çok güzel geleceği olan harika bir para hatta ben dijital altın diyorum. Bir İngiliz atasözü var: “Altın kralların parası, gümüş lortların parası, iradi para kölelerin parası, takasta köylülerin parası” derler.
Yani ben çalışacağım emek ve değer üreteceğim, bu ürettiğim değeri herhangi bir siyasi otorite sınırsız ve sorgusuz bastığı kağıt parçası ile benim tüm enerjimi, emeğimi ve çalışmamı satın alacak. Ben köle olarak itiraz etmeyeceğim. Bana bu parayı veren otorite sahipleri ise sınırlı varlık olan altın ve gümüş sahibi olacak. Ben hiçbir karşılığı olmayan kağıtların sahibi olacağım, bu siyasi otoritelerin izin verdiği kadar para taşıyacağım. Kullanacağım dünyanın başka bir şehrine bunların izin verdiği kadar götürebileceğim. Bu sistem 2008’e kadar çok güzel bir şekilde işledi ve 2008 ‘de ki finansal krizden sonra köleler (bizler hepimiz) ufak ufak uyanmaya başladık. İnsanlar kendi değerlerine sahip çıkmaya başladı yani bitcoin senin benim bizlerin parası. İnsanlığın, insanlık için sömürülemez ele geçirilemez kontrol edilemez (devletler tarafından) bir değer.
Cebimizdeki kağıt parçaların bir değeri yok sınırlı olan varlıkların altın, gümüş ve değerli madenlerin bir değeri var. Bu aşamada dijitalleşen dünyanın değerli madeni bitcoin’dir. Altın ise her zaman halk arasında da güvenli liman olarak bilinir. Şimdi altına bakalım o güvenli limana; altın her zaman altındır, altın kaşık her yerde altın kaşıktır. Altın çamura düşte değeri kaybolur mu? dediğimiz ve bir çok güzel sözlerin söylendiği altının madeni dahi ne kadar olduğu tam bilinmemektedir. Sınırlı diyoruz ancak bildiğimiz kadar sınırlı toprağın kaç metre altında, ne kadar altın var ve dünyanın her yerinde bilebilmemiz mümkün mü?
Ancak Bitcoin 2140 yılına kadar üretilecek ve maksimum 21 milyon adet olacak. Bana göre bu varlığı icat eden insan – grup – ekip – takım artık kim ve kimlerse yüzyılımızın dahisi. Bitcoin, cebinde sınırsız değer taşımak, istediğin yere bu değeri kimseden izin almadan götürebilmektir. Talebe göre değeri belirlenen, herhangi bir otoriteden bağımsız, aracı kurum olmadan (banka) kişiden kişiye transfer edilebilen yani bir kurumun senin kazancına komisyon denilen haraç ile ortak olmadan, daha basitçe söylemek gerekirse; bir e-posta gönderir gibi arkadaşınıza / karşıdaki kişiye gönderebileceğiniz dijital kod.
Bu varlığın değerini bizler belirliyoruz insanlar ne kadar değer katarsa o kadar değerlenecek. Ne kadar talep görürse o kadar kullanılacak. Ne kadar kullanılırsa o kadar kabul edilecek. Bitcoin insanların emeğine gerçek değeri vermek için çıkmıştır.
Yazar: A. Savur
